De gezondheidszorg is ziek. Tegelijkertijd heerst in de medisch-academische wereld een cultuur van conformisme. Artsen durven niets te zeggen als er iets misgaat op de werkvloer. Want dit betekent vaak het einde van hun carrière. Arts Jona Walk houdt in een artikel in het Medisch Contact een pleidooi om dit te veranderen. ‘Recht van tegenspraak’ binnen de gezondheidszorg hangt samen met diversiteit van ideeën, zorgt voor meer kennis en bevordert tegelijkertijd de samenwerking en kwaliteit van zorg.
Toen internist-intensivist Jona Walk in 2020 openlijk kritiek uitte op de coronavaccins, kostte haar dat bijna haar loopbaan. Dat die kritiek binnen haar expertise viel en wetenschappelijk goed was onderbouwd, bood geen bescherming. Walk:” “Geen enkele daartoe bevoegde entiteit heeft ooit geconcludeerd dat ik een formele regel heb overtreden. Maar er zijn strengere, ongeschreven regels die de meeste artsen volgen zonder verzet.” Dat de carrière van Walk het overleefde, kwam doordat enkele collega’s haar academische vrijheid verdedigden, schrijft ze. Maar ook doordat ze zich professioneel en toetsbaar bleef opstellen.
De cultuur van conformisme binnen de gezondheidszorg komt volgens Walk voort uit het principe van collegialiteit en saamhorigheid, dat wordt gekoesterd binnen de medische wereld. Echter ook de ziekenhuiswereld speelt een rol. Walk: “De toenemende macht van ziekenhuisbestuurders zonder medische achtergrond, verzwakt onze invloed binnen het ziekenhuis en maakt ons kwetsbaarder voor druk van buitenaf. (…) Publieke uitingen van ziekenhuismedewerkers worden steeds vaker als problematisch gezien.”
In een consensuscultuur gaan “kennis en diversiteit van ideeën verloren,” zegt Walk, “Artsen verzwakken daarmee zelf hun positie ten opzichte van bestuurders en de politiek.” Ze daagt collega’s uit om zichzelf te bevragen “of er echt niets is waar u graag publiekelijk over zou willen spreken, maar wat u niet doet uit angst voor carrièreconsequenties.”
Wat in Walks stuk onderbelicht blijft zijn de belangen van de farmaceutische industrie, Big Tech en daarmee verweven institutionele en politieke belangen, die de consensus en saamhorigheid sturen. Als een onzichtbare maar duidelijk voelbare onderstroom. Dit onderwerp is wellicht te gevoelig voor Medisch Contact – maar niet voor het Artsen Collectief.